Gelijke Kansen > Praktisch > Toegankelijke websites bij lokale besturen

Toegankelijke websites bij lokale besturen

Met deze webpagina willen we je als lokale overheid informeren over de draagwijdte en de impact van de nieuwe Europese richtlijn over webtoegankelijkheid (en de ontwerpen van nieuwe Vlaamse regelgeving). Waar mogelijk willen we je handvaten aanreiken om die richtlijn toe te passen en jouw websites en digitale toepassingen toegankelijk te maken.

Het internet is voor velen niet meer weg te denken uit hun leefwereld. Het is dé toegangspoort voor een stroom aan informatie en tal van diensten. Daarom is het belangrijker dan ooit dat websites en mobiele apps voor iedereen bruikbaar en verstaanbaar zijn. Des te meer wanneer we als overheid een digitale dienstverlening aanbieden en gebruik maken van digitale media om de burger te informeren.

Om te verzekeren dat websites en apps van overheden in de toekomst ook toegankelijk zouden zijn voor mensen met een visuele, auditieve of motorische beperking, ging op 22 december 2016 een Europese richtlijn webtoegankelijkheid van kracht. De richtlijn stelt toegankelijkheidseisen aan websites en mobiele toepassingen die overheidsinstanties verstrekken en die essentieel zijn voor de participatie van burgers in de economie en de samenleving.

De Europese lidstaten hebben tot eind september 2018 de tijd om de richtlijn om te zetten in nationale (en regionale) regelgeving. In Vlaanderen bevat het voorontwerp van Bestuursdecreet die verplichtingen.

Eén jaar later moeten alle nieuwe websites voldoen aan de nieuwe regelgeving. Tegen september 2020 moeten alle websites toegankelijk zijn.

 

Inhoud

Waarom toegankelijk?
Welke websites moeten voldoen?
Tegen wanneer moeten websites toegankelijk zijn?
Aan welke toegankelijkheidscriteria moeten de websites voldoen? 
Zijn er onderdelen van een website die niet moeten voldoen? 
Wat met extern gebouwde websites?
Een toegankelijkheidsverklaring?
Toericht en rapportage? 
Andere nuttige informatie


 

Waarom toegankelijk?

Webtoegankelijkheid betekent dat websites en apps toegankelijk en bruikbaar zijn voor iedereen. 

Mensen met een handicap (circa 15% van de populatie) moeten altijd en overal de nodige informatie kunnen vinden op onze websites. De toegankelijkheid van een website is niet alleen cruciaal voor blinde en slechtziende personen of voor mensen met een beperkte handfunctie. De overige 85% van de bevolking heeft ook baat bij toegankelijke websites en mobiele toepassingen. Een steeds grotere groep ouderen groeide bijvoorbeeld niet op in het digitale tijdperk, maar wordt wel geconfronteerd met een radicaal digitale samenleving én overheid. Ook digitale surfers en mensen met een andere moedertaal hebben baat bij toegankelijke websites, die informatie overzichtelijk en eenduidig weergeven.

Een betere toegankelijkheid verhoogt de algemene gebruiksvriendelijkheid. Zoekmachines zoals Google pikken toegankelijke websites bovendien gemakkelijker open.

terug naar het overzicht


 

Welke websites moeten voldoen?

De Europese Richtlijn is van toepassing op websites en mobiele applicaties van “overheidsinstanties” (art. 1, 1° en 2°). Onder de definitie van overheidsinstanties vallen sowieso de federale, Vlaamse en lokale overheden.

Alle websites en mobiele toepassingen van lokale besturen moeten dus de universele toegankelijkheidscriteria volgen. Maar toch zijn er enkele uitzonderingen die afhangen van het bereik of de termijn. Voor audiovisuele media en voor het intra- en extranet gelden bijvoorbeeld specifieke bepalingen (zie verder).

Sommige instellingen en private organisaties vallen ook onder het toepassingsgebied als ze aan deze kenmerken voldoen:

  1. opgericht zijn met als doel te voorzien in behoeften van algemeen belang (niet van industriële of commerciële aard), EN;
  2. rechtspersoonlijkheid bezitten, EN;
  3. voor het merendeel door de overheden gefinancierd worden, een beheer hebben dat onder toezicht staat van die overheden of over een bestuursorgaan/toezichtsorgaan beschikken waarvan meer dan de helft van de leden bestaat uit vertegenwoordigers van overheden of andere publiekrechtelijke instanties;
  4. NGO’s  vallen pas onder het toepassingsgebied als ze essentiële, publieke diensten of specifieke diensten verstrekken voor mensen met een handicap.

Voor overheidsorganisaties, zoals bijvoorbeeld een privaatrechtelijk gemeentelijk agentschap, speelt die bijkomende voorwaarde geen rol. 

Het is dus belangrijk om de financiering na te gaan van de organisaties die jouw bestuur subsidieert (tip: je kan de toegankelijkheid van hun website als een financieringscriterium opnemen). 

terug naar het overzicht


 

Tegen wanneer moeten websites toegankelijk zijn?

  • Bestaande websites moeten toegankelijk zijn vanaf 23 september 2020.
  • Nieuwe websites moeten toegankelijk zijn vanaf 23 september 2019
    (onder nieuwe website verstaat ABB elke website die na 23 september 2018 online gaat).
  • Apps hebben tot 22 juli 2021 de tijd om toegankelijk te zijn.   

terug naar het overzicht


 

Aan welke toegankelijkheidscriteria moeten de websites voldoen?

Overheidswebsites moeten zo toegankelijk mogelijk zijn. De Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) vormen een goede leidraad. Die criteria maken websites en hun inhoud toegankelijker. Als je website niveau AA van de WCAG-normen haalt, ben je voor het grootste deel van de gebruikers toegankelijk.

Dit zijn bovendien de criteria waarnaar de Europese richtlijn over webtoegankelijkheid van overheidswebsites verwijst.

terug naar het overzicht

 

Zijn er onderdelen van een website die niet moeten voldoen?

Deze inhoud van websites of apps moet niet voldoen aan de toegankelijkheidsvereisten:

  1. kantoorbestandsformaten (die niet bedoeld zijn voor internetgebruik, maar daar wel op belanden) die vóór 23 september 2018 op de website werden geplaatst, tenzij die informatie bevatten die nodig is voor de actieve administratieve processen van de overheidsinstantie.

    Bijvoorbeeld pdf-documenten die de overheid voor 23 september 2018 online plaatste. Maar dat geldt niet voor informatie over de sollicitatieprocedure bij het lokale bestuur. 

  1. live uitgezonden, op tijd gebaseerd media.

    Bijvoorbeeld live audio- of videoreportage;

  1. tot 23 september 2020 bestaat er nog een uitzondering voor vooraf opgenomen tijdsgebonden media. Daarna geldt die uitzondering niet meer.

    Bijvoorbeeld een promotie- of campagnefilmpje;

  1. inhoud die van derden afkomstig is, die de lokale overheid niet heeft gefinancierd of ontwikkeld en ook niet beheert.

    Bijvoorbeeld een automatisch ingevoerde advertentie of blog;

  1. archieven, voor zover die alleen inhoud bevatten die niet noodzakelijk is voor actieve administratieve processen (en niet meer bijgewerkt na 23 september 2019);

  1. online kaarten en –karteringsdiensten, voor zover het bestuur daarbij essentiële informatie voor de navigatie op een toegankelijke, digitale wijze verstrekt.

    Bijvoorbeeld een kaartje met de ligging van het gemeentebestuur. Wanneer de gemeente de bereikbaarheid van het gemeentebestuur op de kaart aanduidt, moet de beschrijving toegankelijk zijn;

  1. reproducties van stukken uit erfgoedcollecties die het lokale bestuur niet volledig toegankelijk kan maken (bijvoorbeeld voor de bewaring van het stuk, de authenticiteit van de reproductie, het gebrek aan geautomatiseerde en kostenefficiënte oplossingen om teksten om te zetten,… ).

    Bijvoorbeeld een scan van een oud manuscript;

  1. inhoud van websites die alleen beschikbaar is voor een beperkt aantal personen (tot de gemeente die website grondig herziet). Die uitzondering geldt niet meer na 23 september 2019.

    Bijvoorbeeld het intranet van de administratieve gemeentedienst;

  1. inhoud die op (mobiele) toestellen die de gemeente liet ontwikkelen voor een gesloten gebruikersgroep of voor specifiek gebruik en niet toegankelijk is voor het brede publiek.

    Bijvoorbeeld de applicatie voor parkeerwachters.

 

Naast deze uitzonderingen kan een lokaal bestuur ook oordelen dat het een onevenredige last is om bepaalde delen van een website of mobiele applicatie toegankelijk te maken, conform de voorschriften van de richtlijn. Met deze criteria moet je dan rekening houden:

  1. de omvang, de middelen en de aard van de betrokken overheidsinstantie, en;
  2. de geraamde kosten en baten voor de betrokken overheidsinstantie in verhouding tot de geraamde voordelen voor personen met een beperking. Daarbij moet je de frequentie en de duur van het gebruik van de specifieke website of mobiele toepassing inschatten.

Een lokaal bestuur dat bepaalde delen van de website niet toegankelijk maakt om die reden, moet dat vermelden in een toegankelijkheidsverklaring (zie verder). Voor de ontoegankelijke delen moet het bestuur zoveel mogelijk toegankelijke alternatieven voorzien. Een gebrek aan prioriteit, tijd of kennis vormen geen geldige reden om aan te geven dat er sprake is van een onevenredige last. 

De Vlaamse Regering kan in de toekomst nog bijkomende regels vastleggen voor de beoordeling van de onevenredige last en voor de modaliteiten van de toegankelijkheidsverklaring.

terug naar het overzicht


 

Wat met extern gebouwde websites? 

Lokale besturen die extern een website laten maken, nemen de toegankelijkheid van de website best mee op als een vereiste in het bestek. We publiceren hier binnenkort tekstvoorbeelden die je kan opnemen.  

terug naar het overzicht


 

Een toegankelijkheidsverklaring?

Elke website moet een toegankelijkheidsverklaring kunnen voorleggen. Die legt gedetailleerd en duidelijk uit in welke mate de website voldoet aan de toegankelijkheidsnormen. Het document bevat minstens deze elementen:

  1. een verklaring over de onderdelen van de website die niet toegankelijk zijn;
  2. de redenen voor die ontoegankelijkheid;
  3. de alternatieven voor die ontoegankelijke onderdelen (aangeraden maar niet verplicht);
  4. een link naar een feedbackmechanisme om de bezoeker te melden wat er niet toegankelijk is;
  5. een link naar de formele klachtenprocedure als de melding niet naar wens is.

De Europese Commissie stelt tegen het einde van 2018 een toegankelijkheidsverklaringsjabloon op. ABB zal dat dan ook ter beschikking stellen op deze website. We houden je alvast op de hoogte.

terug naar het overzicht


 

Toezicht en rapportage?

Elke bezoeker van jouw website kan je melden wat er niet toegankelijk is. Hij doet dat met het feedbackmechanisme dat je hem of haar in de toegankelijkheidsverklaring aanreikt. Wanneer de betrokkene niet tevreden is met het antwoord of de oplossing die je biedt, kan hij een klacht indienen met de bestaande formele klachtenprocedures voor de lokale besturen.

België moet jaarlijks rapporteren aan Europa (een eerste keer in 2021) hoe het gesteld is met de toepassing van de Webtoegankelijkheidsrichtlijn.  Tegen eind 2018 werkt de Europese Commissie een gemeenschappelijke toezichts- en rapportagemethodiek uit. We houden je daarvan op de hoogte.

terug naar het overzicht


 

Andere nuttige informatie


Handige fiches

Werken aan webtoegankelijkheid is een opdracht van verschillende personen: de webredacteur, de technisch ontwikkelaar, … . De Vlaamse overheid ontwikkelt handige fiches met de verschillende criteria waaraan je moet voldoen.

Je kan de fiche webtoegankelijkheid (externe link) raadplegen die redacteurs begeleidt om informatie op een toegankelijke manier te publiceren op hun website 

Binnenkort ontwikkelt ABB nog fiches voor webontwikkelaars, over toegankelijke documenten en over toegankelijk taalgebruik.

 

Nood aan meer?

Een één op één begeleiding kunnen we niet aanbieden aan alle 308 gemeenten. Waar mogelijk kunnen lokale besturen wel beroep doen op de ondersteunende initiatieven die de Vlaamse overheid ontwikkelt voor haar eigen diensten.

Zo kunnen webredacteurs en –ontwikkelaars aansluiten bij de vormingen die de dienst Diversiteitsbeleid van de Vlaamse overheid organiseert. In september en oktober voorzien zij een nieuwe reeks opleidingen. Het overzicht met de precieze data en locaties kan je hier raadplegen (externe link).

Na enkele proefprojecten in 2019 en 2020 zal de Vlaamse overheid zijn webplatform openstellen voor de lokale besturen. Het platform zal bouwstenen bieden voor een gebruiksvriendelijke website, die  voldoet aan de WCAG-vereisten. We houden je op de hoogte! 

Het Stuurorgaan Vlaams Informatie- en ICT-beleid onderzoekt hoe het de feedback van de lokale besturen efficiënt kan bundelen en behandelen. Meer informatie volgt.

Daarnaast kan je steeds terecht bij private organisaties zoals AnySurfer voor een begeleiding op maat om jouw website toegankelijk te maken.   

 

Nuttige links

De integrale tekst van de richtlijn: http://bdf.belgium.be/resource/static/files/import/2017_05_23_access/legal-content-nl.pdf (externe link, pdf-document)

Opleidingen webtoegankelijkheid van de dienst Diversiteitsbeleid van de Vlaamse overheid: https://overheid.vlaanderen.be/opleidingen-en-helpdesk-webtoegankelijkheid  (externe link)  

AnySurfer vzw: www.anysurfer.be (externe link)

 

Actueel

In het kader van het project 'de toegankelijkheid van de gemeenten' van Unia bekeek Anysurfer de websites van 30 Vlaamse, 25 Waalse en 5 Brusselse gemeenten. Van de gemeenten uit deze kleine steekproef scoorde slechts 1 op 4 gemeenten goed op basistoegankelijkheid. Raadpleeg hier het rapport van AnySurfer (externe link).

terug naar het overzicht