1. oorsprong
Het principe van gelijke behandeling (of non-discriminatie) is een van de grondslagen van onze democratische samenleving. Niettemin horen discriminaties nog te vaak tot de dagelijkse realiteit van minderheids- en/of kansengroepen. Net daarom wordt naast een proactief gelijkekansenbeleid ook een non-discriminatiebeleid uitgewerkt. Het decreet houdende een kader voor het Vlaamse gelijkekansen- en gelijkebehandelingsbeleid van 10 juli 2008 schept het kader voor beide beleidslijnen.
Het Vlaamse antidiscriminatiebeleid is de voorbije jaren in een stroomversnelling gekomen, onder niet te miskennen Europese invloed: 4 belangrijke Europese richtlijnen werden omgezet in het decreet van 10 juli 2008.
Het kaderdecreet gaat in zijn toepassing ruimer dan wat door Europa wordt opgelegd, in de zin dat:
-
de lijst van beschermde kenmerken ruimer is
-
het toepassingsgebied alle Vlaamse bevoegdheden omvat
-
het onafhankelijk orgaan ook rechtsbescherming en rechtshandhaving in haar takenpakket omvat
-
een netwerk van 13 lokale meldpunten discriminatie werd opgericht.
Beschermde kenmerken (art 16§3): geslacht, leeftijd, seksuele geaardheid, burgerlijke staat, geboorte, vermogen geloof of levensbeschouwing, politieke overtuiging, taal, gezondheidstoestand, handicap, fysieke of genetische eigenschap, sociale positie, nationaliteit, zogenaamd ras, huidskleur, afkomst of nationale of etnische afstamming.
Toepassingsgebied (art 20): arbeid, beroep, beroepsopleiding, arbeidsproces, promotiekansen, arbeidsvoorwaarden, goederen en diensten, gezondheidszorg, onderwijs, sociale voordelen en toegang tot en deelname aan economische, sociale, culturele of politieke activiteit die buiten de privésfeer worden aangeboden.
Het decreet geeft ook uitvoering aan de relevante verdragen die op mondiaal niveau de strijd tegen discriminatie aangaan, zoals het verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie, het verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discrimininatie van vrouwen, het verdrag inzake de rechten van kinderen en het verdrag inzake de rechten van personen met een handicap.
Het Vlaams discriminatiebeleid is complementair aan het gelijkekansenbeleid. Het gaat er immers niet om enkel repressief op te treden, er moet eveneens een beleid bestaan dat gericht is op preventie en aldus een tolerante samenleving wil creëren waar iedereen volwaardig en gelijkwaardig aan kan deelnemen.
2. meldpunten discriminatie
In Vlaanderen werden in 13 centrumsteden meldpunten discriminatie ingericht waar burgers met een klacht over ongelijke behandeling terecht kunnen.
Kaart van Vlaanderen, ingedeeld in gemeenten, opgesplitst naar werkingsgebieden
Aalst (10), Antwerpen (48), Brugge (13), Brussel (51), Genk (9), Gent (47), Hasselt (39), Kortrijk (24), Leuven (26), Mechelen (9), Oostende (12), Roeselare (16), Sint-Niklaas (6), Turnhout (17)
De meldpunten verlenen bijstand aan slachtoffers en kunnen bemiddelen tussen partijen opdat het discriminerende gedrag wordt stopgezet. Deze bijstand kan ook louter het verlenen van informatie zijn.
Naast klachtenbehandeling verzorgen de meldpunten ook preventieve acties. Enkele voorbeelden:
-
het meldpunt discriminatie en het stadbestuur van Mechelen brachten de internationale dag tegen homofobie op een bijzondere manier onder de aandacht: "Homofobie, geen bal aan!". De voetballers van zowel KV Mechelen als Racing Mechelen trokken voor de gelegenheid een roze voetbaloutfit aan.
-
de meldpunten Antwerpen, Turnhout en Mechelen organiseerden samen met de provincie Antwerpen een campagne om huurders en verhuurders te informeren over hun rechten en plichten: "Knibbel, knabbel, knuisje, wie mag er in dit huisje".
Contactadressen meldpunten
Slachtoffers van discriminatie kunnen ook bij het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding en het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen een klacht indienen. Zij volgen de klacht op, verstrekken informatie, verlenen bijstand, verwijzen naar bestaande diensten en organiseren bemiddelingen. Indien nodig wordt er in samenspraak met het slachtoffer naar de rechter gestapt.
Eind 2011 werd het eerste evaluatierapport over het Vlaams antidiscriminatiebeleid gepubliceerd. Het spitst zich toe op de meldpunten discriminatie. Voor de cijfers werd een beroep gedaan op het METIS registratiesysteem dat ontwikkeld werd door het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding en dat ter beschikking wordt gesteld van de Meldpunten. Evaluatierapport Vlaams non-discriminatiebeleid 2010 (PDF)